Tescilli Yapı Nedir? Yapılabilecek Müdahaleler Nelerdir?

Taşınmaz bir varlığın korunması gerektiğine “Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları” karar vermektedir. Tescilli yapılar I. ve II. Grup olmak üzere iki grupta değerlendirilmektedir: I.Grup Yapılar, toplumun maddi tarihini oluşturan kültür verileri içinde tarihsel, simgesel, anı ve estetik nitelikleriyle korunması zorunlu yapılardır. II. Grup yapılar ise, kent ve çevre kimliğine katkıda bulunan kültür varlığı niteliğindeki yöresel yaşam biçimini yansıtan yapılardır.

Eğer sahip olduğununuz yapı korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmişse yapınızı kullanırken çeşitli kısıtlamalarla karşı karşıya kalacaksınız. Tescilli yapılarda ne gibi müdahalelerde bulunulabileği Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu’nun  660 sayılı ilke kararıyla açıklanmıştır. İlke kararına göre bu müdehale biçimleri bakım, onarım ve yeniden yapma olarak 3 başlık altında değerlendirilmektedir.

1.Bakım:

Çatı aktarımı, oluk onarımı, boya-badana gib sadece yapının yaşamını sürdürmeyi amaçlayan, tasarımda, malzemede, strüktürde, mimari ögelerde değişiklik gerektirmeyen müdahalelerdir. Bakım izin ve denetiminde, varsa koruma kurulu müdürlüğü yoksa müze müdürlüğü yetkilidir. Bakım sonrası değerlendirmede uygun görülmeyen bakım uygulamalarının yenilenmesi veya değiştirilmesi gerektiği kararı verilebilir.

2.Onarım

Yapının yaşamını sürdürmeyi amaçlayan, tasarımda, malzemede, strüktürde ve mimari ögelerde değişiklik gerektiren müdahalelerdir. 

-Basit Onarım: 

Yapıların; ahşap, madeni, pişmiş toprak, taş vb. çürüyen yada bozularak eksilen mimari ögelerinin, özgün biçimlerine uygun olarak aynı malzeme ile değiştirilmesi, bozulan iç ve dış sıvaların, kaplamaların, renk ve malzeme uyumu sağlanarak, özgün biçimlerine uygun olarak yenilenmesi basit onarım kapsamında değerlendirilmektedir. 

-Esaslı Onarım(Restorasyon):

Yapının rölöveye dayanan restitüsyon ve / veya restorasyon projeleri ile diğer ilgili belgelerin içerikleri ve ölçekleri koruma kurulunca belirlenen ve sağlamlaştırma (konsolidasyon), temizleme (liberasyon), bütünleme (reintegrasyon), yenileme (renovasyon), yeniden yapma (rekonstrüksiyon), taşıma (moving) gibi müdahalelerdir.

Restorasyon projelerinin “Rölöve – Restitüsyon – Restorasyon – Proje Hazırlama Esasları” na göre hazırlanması gerekmektedir.

3. Yeniden Yapma(rekonstrüksiyon)

Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilen ve tescil edilmesine ilişkin gerekli özellikleri taşımasına rağmen elde olmayan sebeplerle tescili yapılmamış veya herhangi bir nedenle yitirilmiş olan yapının, gerek kültür varlığı niteliği, gerekse kültürel çevreye olan tarihsel katkıları açısından, eldeki mevcut belgelerden (yapı kalıntısı, rölöve, fotoğraf, her türlü özgün yazılı – sözlü, görsel arşiv belgesi vb.) yararlanmak suretiyle kendi parsellerinde daha önce bulunduğu yapı oturum alanında, eski cephe özelliğinde, aynı kitle ve gabaride, özgün plan şeması, malzeme ve yapım tekniği kullanılarak, kapsamlı restitüsyon etüdüne dayalı rekonstrüksiyon uygulamasının koşulsuz sağlanmasıyla yapılan projelerdir. Uygulama gerçekleşinceye kadar parsellerde her türlü inşai ve fiziki müdahalenin yasak (otopark, fuar, sergileme vb.) ve yeni bir işlev ile kullanma ve aynı parselde tescilli yapı yerinde veya diğer boş alanlarda başka bir yeni yapılaşmaya izin verilmeyecektir. Tüm bu uygulamalar için koruma kuulundan izin alınması gerekmektedir.

Korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiş yapınızı kullanırken veya alım/satım, devir işlemlerinde karşılaşacağınız risklerle ilgili bilgi sahibi olmak için Hukuka Uygun uzman ekibinin taşınmazınıza özel olarak hazırlayacağı raporu satın alabilirsiniz.